همانطور که می دانید، هر سیستم کامپیوتری برای برقراری ارتباط بین کاربر و قطعات سخت افزاری نیاز به سیستم عامل دارد که این سیستم عاملها وظیفه تبدیل دستورات کاربر را به کدهای قابل فهم سیستمی بر عهده دارند. یکی از این سیستم عاملها
لینوکس نام دارد که به صورت
متن باز (Open Source) ارائه شده است.
به دلیل سیاستهای محافظتی و امنیتی بیشتر شرکتهای ارائه دهنده سیستم عاملها، بیشتر این نرم افزارها به صورت کد بسته (Closed Source) عرضه می گردند که ارتقاء آنها و رفع معایب و مشکلات مربوطه بر عهده شرکت ارائه دهنده و توسعه دهندگان زیر مجموعه های مربوطه خواهد بود. از این رو و به دلیل محدود بودن منابع انسانی و زمانی، این موارد بسیار کند و محدود صورت می پذیرد. در اینجا بود که برای رفع این مشکل برخی از نرم افزارها پا به عرصه گذاشتند و تحت مجوز GNU/GPL منتشر شدند.
این مجوز بدین صورت است که به همه کاربران اجازه هرگونه دخل و تصرف از قبیل تغییر در محتوا، شخصی سازی محیط یا فرآیندها و یا حتی توزیع مجدد را خواهد داد از این رو به جرأت می توان گفت که توسعه دهندگان این نرم افزارها نه تنها شخص یا شرکت ارائه دهنده بلکه کلیه کاربران آن نیز خواهند بود و این چنین است که پیشرفت این گونه نرم افزارها بسیار سریعتر خواهد بود. لینوکس نیز همانند دیگر نرم افزارهای ارائه شده تحت این مجوز، از این قاعده مستثنی نبوده و بی شک یکی از عوامل محبوبیت این سیستم عامل همین امر است.
تولد لینوکس
در سال 1991، در دانشگاه هلسینکی فنلاند دانشجوی جوانی به نام لیناز تروالدز تحصیل می کرد که در آن زمان بر روی سیستم عامل مینیکس (Minix) که نسخه محدودی از یونیکس بشمار می رفت، مشغول بکار بود.
با در نظر گرفتن محدودیت ها و مشکلات این سیستم عامل، وی تصمیم گرفت که سیستم عاملی را بر پایه هسته یونیکس ایجاد کند تا موارد دلخواه و مورد نیاز خود را در آن لحاظ کند. از این رو در اواخر سال 1991، با انتشار نسخه 0.02، تولد این سیستم عامل به دنیای رایانه جشن گرفته شد. پیشرفت این سیستم عامل به لطف متن باز بودن آن بسیار چشمگیر بوده و در حال حاظر (سه ماهه دوم 92) آخرین نسخهی هسته پایدار (Stable Core) آن 3.10.9 می باشد
.
توسعه لینوکس
همانطور که قبلا نیز اشاره شد، این سیستم عامل به صورت متن باز عرضه شد، از این جهت از همان ابتدای کار لیناز خبر انتشار این سیستم عامل را عمومی کرده و از کلیه متخصصین و توسعه دهندگان دعوت به کار بر روی این سیستم عامل کرد. با در نظر گرفتن آزادی بی قید و شرط نرم افزار نویسان بر روی کار با این سیستم عامل، این دعوت عمومی با استقبال عمومی بسیار بالایی مواجه شد و طولی نکشید که هزاران نفر از سرتاسر جهان به کار بر روی لینوکس ابراز تمایل کرده و شروع به توسعه و شخصی سازی آن نمودند.
باز بودن دست توسعه دهندگان لینوکس باعث شد که در مدت کوتاهی نسخه های فراوان و توضیع های متفاوتی از این سیستم عامل عرضه شده و در سرتاسر جهان مورد استفاده قرار گیرد.
از اصلی ترین و معروفترین توزیع های لینوکس می توان به سنت او اس (CentOS)، رد هت (Redhat)، دبیان ( Debian ) ، اسلاکویر (Slackware) وجینتو (Gentoo) اشاره کرد. باید درنظر داشت که تمامی این توزیع ها همگی بر روی هسته اصلی یا همان کرنل لینوکس توسعه یافته و وجه تمایز آنها صرفا در نحوه شخصی سازی شدن آنهاست.
ساختار لینوکس
همانگونه که از قبل اشاره شد، لینوکس در مقام یک سیستم عامل، مجموعه ای از کدهاست که وظیفه ارتباط برنامه ها و نهایتا کاربر را با سخت افزار برعهده دارد. به صورت کلی، همه توزیع های لینوکس بر پایه هسته اصلی آن یا کرنل (Kernel) بنا شده اند که نرم افزارهای رایگان (Free Software) با آن تلفیق شده و نسخه کامل یا همان توزیع را تشکیل می دهند.
به عبارت دیگر لینوکس ترکیبی از هسته اصلی و تعدادی از نرم افزار رایگان یا متن باز دیگر است که در کنار هم این سیستم عامل را تشکیل داده اند و کاربر می تواند به راحتی از سرورهای اصلی این توزیع (Repository) نرم افزارهای جانبی آن را لیست کرده و موارد دلخواه خود را یبر روی هسته اصلی نصب نماید.
کاربرد لینوکس
با توجه به ماهیت متن باز بودن لینوکس و انعطاف پذیر بودن ساختار این سیستم عامل، می توان کاربردهای فراوانی نیز برای آن متصور شد. مثلا قابلیت چند کاربری (Multi User) و چند وظیفه ای (Multi Task) بودن این سیستم عامل آن را به گزینه مناسبی برای استفاده در شبکه بدل کرده است. در بحث امنیت نیز این سیستم عامل به خوبی جای خود را باز کرده است. در مورد امنیت و کارایی این سیستم عامل همین بس که تقریباً 70 درصد از Firewallهای سخت افزاری از نسخه های Custom شده این سیستم عامل استفاده می کنند.
با توجه به رایگان بودن این سیستم عامل، تمایل بسیاری از تولید کنندگان تلفنهای هوشمند و وسایل صوتی و تصویری به این سیستم عامل جلب شده و در این زمینه ها نیز لینوکس با اقبال عمومی خوبی روبرو شده است. یکی از عمده دلایل موفقیت لینوکس در جهان می تواند توجه به خواسته ها و نظرات عموم کاربران باشد که در کنار استفاده های حرفه ای از این سیستم عامل، کاربران خانگی نیز می توانند از این سیستم عامل قدرتمند بهره گیرند. با ارائه بسته های جانبی گرافیکی به همراه توزیعهای مختلف، می توان به راحتی محیطی که با سلیقه و نیاز هر نوع کاربری مطابقت داشته باشد را پیدا کرده، نصب و استفاده نمود.
با جمع بندی موارد گفته شده می توان بدین نتیجه رسید که بی شک لینوکس با این ویژگیهای منحصر بفرد می تواند سیستم عامل برگزیده بسیاری از کاربرها و شرکتهای تجاری در نظر گرفته شود که به خوبی جوابگوی نیازهای آنها خواهد بود.